جلسه اول : جهان‌های فرو ریخته: روانکاویِ سوگ و ملانکولی جمعی پس از فاجعه

در مواجهه با فاجعه، نه تنها دنیایِ بیرونی که «نظامِ نمادین» سوژه نیز دچار گسست می‌شود. فراتر از یک سوگواریِ متعارف، ما با وضعیت‌هایِ بالینیِ دشواری روبه‌رو هستیم که در آن، ابژه گم‌گشته نه به ساحتِ «دیگریِ بزرگ» سپرده می‌شود و نه سوژه می‌تواند به واسطه‌ی میل، پیوندِ تازه‌ای با جهان برقرار کند. ملانکولی، به مثابهِ این توقفِ بالینی در فرآیندِ سوگ، نه یک اندوهِ ساده، که فروافتادنِ سوژه در پیوند با ابژه‌ای است که اکنون آن را در «منِ» خویش درون‌فکنی کرده و به جایِ آن نشسته است.

این نشست به واکاویِ این گسستِ ساختاری در فرد و جمع می‌پردازد؛ جایی که فروپاشیِ تکیه‌گاه‌های نمادین، سوژه را در برابرِ حفره‌ای از اضطراب و «واقعِ» فقدان تنها می‌گذارد. پرسشِ کلیدیِ ما این است: درمانگر چگونه می‌تواند در مواجهه با فروپاشیِ دفاع‌ها و استقرارِ ملانکولی، فضایی برای «کارِ سوگ» ایجاد کند و به سوژه کمک کند تا از جایگاهِ ابژه‌یِ فقدان، به سویِ بازسازیِ پیوندی تازه با میل حرکت کند؟



جلسه دوم: فانتزی؛ صحنه پنهان میل
همواره پرسشی بنیادی در اتاق درمان طنین‌انداز است: چرا سوژه با وجودِ تکرارِ رنج، نمی‌تواند از الگوهایِ تکرارِ ناکام‌کننده فاصله بگیرد؟ پاسخ این معما نه در سطحِ خودآگاهِ خواسته‌ها، که در ساختارِ «فانتزی» نهفته است؛ صحنه‌ای که سوژه آن را برپا می‌کند تا نسبتِ خویش با «میل» و «فقدان» را تنظیم نماید. فانتزی در اینجا نه یک توهمِ گذرا، بلکه داربستی حیاتی است که «واقعِ» (Real)ِ میل را برای سوژه قابل‌تحمل کرده و به او اجازه می‌دهد در جایگاهِ سوژه‌ایِ خویش باقی بماند.

در این نشست، به جایِ پرداختن به فانتزی به عنوان امری خیالی، بر کارکردِ ساختاریِ آن در سازماندهیِ علائم و مکانیسم‌های دفاعی تمرکز می‌کنیم. تلاش خواهیم کرد از خلالِ تحلیلِ سوژه، دریابیم که چگونه این «صحنه پنهان»، همزمان هم به زندگیِ روانیِ فرد استمرار می‌بخشد و هم او را در چرخه‌ی تکرار و بن‌بستِ میل گرفتار می‌کند؛ تا در نهایت، امکانِ نوعی چرخش در جایگاهِ سوژه و گذار از فانتزی فراهم شود.

طول دوره: 4 ساعت (2 جلسه 2 ساعته)

سطح دوره: متوسط

سخنرانی، تعاملی و بحث گروهی

این دوره شامل ارزیابی نمی باشد.

  • ساختار سوژه در نسبت با فقدان و میل
  • فانتزی به‌مثابه صحنه پنهان سازمان‌دهی میل
  • تکرار، بن‌بست و چسبندگی به الگوهای ناکام‌کننده
  • گسست در نظم نمادین و فروپاشی جهان‌های معنایی
  • تمایز بالینی سوگ، ماتم و ملانکولی
  • جایگاه دیگری بزرگ در تجربه فاجعه و فروپاشی
  • امکان برش، گذار و بازگشایی مسیر میل

پیش‌نیازها:
  • آشنایی با روانشناسی و فضای تحلیل توصیه می‌شود.
اهداف دوره:
  • فهم جایگاه سوژه در نسبت با فقدان بنیادین
  • شناخت کارکرد فانتزی در سازمان روانی
  • تشخیص منطق تکرار در تجربه و گفتار سوژه
  • تحلیل اثر فاجعه بر پیوندهای نمادین و روانی
  • تفکیک بالینی سوگ از ملانکولی
  • تقویت گوش تحلیلی در مواجهه با رنج و فروپاشی
  • تأمل بر امکان گذار سوژه به سوی میل تازه
سوالات متداول دوره:
1. آیا به دوره جمعه های روانکاوی 12 تیر ماه 1405 گواهی معتبر تعلق می گیرد؟
خیر. به وبینارها، سمینارها، و دوره های عمومی مدرسه روانشناسی روان بنه، گواهی تعلق نمی گیرد.
2. چگونه در دوره جمعه های روانکاوی 12 تیر ماه 1405 شرکت کنم؟
برای شرکت در این وبینار، کافیست در مدرسه روان‌بنه پنل کاربری داشته باشید. اگر عضو مدرسه نیستید، می‌توانید از صفحه تماس با ما، با شماره موبایل یکی از مسئولین ثبت‌نام مدرسه در ارتباط بوده و لینک ثبت نام را دریافت کنید. در نظر داشته باشید که ثبت‌نام اولیه در مدرسه رایگان است. شرکت در این وبینار برای همه علاقه‌مندان به روان‌درمانی آزاد و رایگان است.
3. دوره جمعه های روانکاوی 12 تیر ماه 1405 برای چه کسانی مناسب است؟
این دوره برای روان‌شناسان، روان‌درمانگران، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و تمامی علاقمندانی طراحی شده است که قصد دارند از سطحِ توصیفیِ آسیب‌شناسی عبور کرده و به لایه‌های ساختاری و عمقِ سوژگی در مواجهه با رنج، فقدان و میل نزدیک شوند. این فضا برای کسانی است که می‌خواهند گوشِ تحلیلیِ خود را در شنیدنِ آنچه ورایِ گفتارِ مرسومِ مراجع می‌گذرد، پرورش دهند.
4. در دوره جمعه های روانکاوی 12 تیر ماه 1405 چه می آموزیم؟
شرکت‌کنندگان با منطقِ درونیِ سوژه در زمانه‌یِ بحران و نحوه‌یِ مواجهه‌یِ او با امر واقع آشنا می‌شوند. مباحث شامل چگونگیِ سازمان‌دهیِ میل توسط فانتزی، تحلیلِ کارکردِ دفاعیِ آن در برابرِ اضطراب، و همچنین درکِ تفاوتِ ساختاریِ میانِ فرآیندِ سوگواری و انجماد در ملانکولی در مواجهه با فاجعه است؛ تا در نهایت، امکانِ گشودنِ فضایی برای میلِ تازه و تصمیم‌هایِ سوژه نمایان شود.
5. منظور از فانتزی در روانکاوی چیست؟
در نگاهِ لکانی، فانتزی نه یک خیال‌پردازیِ ذهنی، بلکه ساختاری دقیق و صحنه‌ای است که سوژه برای تنظیمِ نسبتِ خود با «میل» و «فقدان» برپا می‌کند. فانتزی همچون پرده‌ای عمل می‌کند که سوژه را در برابرِ حفره‌یِ هولناکِ «امر واقع» محافظت کرده و ضمنِ مدیریتِ لذت (Jouissance)، امکانِ استمرارِ زندگیِ روانی را در چارچوبِ فانتزیِ بنیادین برای او فراهم می‌سازد.
6. آیا فانتزی همواره یک کارکرد دفاعی دارد و باید در درمان برچیده شود؟
خیر؛ فانتزی صرفاً یک مانع یا دفاعِ روانی نیست، بلکه بستری است که میل و امکانِ زیستنِ روانیِ سوژه در آن سازمان می‌یابد. هدفِ درمان، نابودیِ فانتزی نیست، بلکه لرزان کردنِ انجمادِ آن و باز کردنِ فضایی است که سوژه بتواند جایگاهِ خویش را در نسبت با میل و فقدان بازتعریف کند.
7. تفاوتِ ساختاریِ سوگ و ملانکولی در تجربه‌ی فاجعه چیست؟
در سوگ، فقدانِ ابژه به ساحتِ «دیگریِ بزرگ» سپرده می‌شود و سوژه پس از پردازشِ اندوه، پیوندی تازه برقرار می‌کند؛ امری در ملانکولی رخ نمی‌دهد. در ملانکولی، ابژه‌یِ گم‌گشته در «منِ» خویش درون‌فکنی شده و سوژه به‌جایِ سوگواری، در خشمِ خود‌کینه‌گر و انجمادِ بی‌حرکت گرفتار می‌شود.
8. درمانگر در مواجهه با چنین وضعیت‌هایی چه جایگاهی دارد؟
درمانگر در این مواجهه‌ها نباید جایگاهِ «داننده‌یِ مطلق» یا «ناجی» را بر عهده بگیرد؛ چرا که این تلاف می‌کند با خودِ منطقِ فاجعه و فقدان. درمانگر باید به‌مثابه «دیگریِ کوچک» حضور یابد؛ سوژه‌ای که به مواجهه با «امر واقع» می‌پردازد و با شنیدن و تحملِ رنجِ مراجع، فضایی برای کارِ سوگ و ظهورِ میلِ تازه فراهم می‌سازد.
9. آیا برای شرکت در این دوره حتما باید روانکاو/ روان درمانگر تحلیلی باشم؟
خیر، الزامی به داشتن عنوان روانکاو یا روان‌درمانگر تحلیلی نیست؛ اما آشناییِ مقدماتی با مفاهیم بنیادینِ روانکاوی و واژگانِ کلیدی نظیر سوژه، میل، فقدان، فانتزی و نظم نمادین، درکِ عمیق تر مطالب را تسهیل می‌کند.
10. خروجی عملی این دوره چیست؟
خروجیِ عملیِ این دوره، بهره‌گیری از یک چارچوبِ نظریِ منسجم برای فرمول‌بندیِ مواردِ بالینی در مواجهه با بحران، فانتزی و فقدان است. شرکت‌کنندگان تواناییِ تشخیصِ نشانه‌هایِ تکرار، انجمادِ ملانکولیک و کارکردِ فانتزی در گفتارِ مراجع را پرورش می‌دهند و ابزارهایی برای شنیدنِ عمیق‌تر و ایجادِ فضایی تحلیلی به‌دست می‌گیرند که در آن، عبورِ سوژه از بن‌بست و ظهورِ میلِ تازه امکان‌پذیر می‌شود.

برای پرسیدن سوال لطفاً وارد حساب کاربری خود شوید

هنوز سوالی پرسیده نشده است. اولین نفری باشید که سوال می‌پرسد!

مدرسه روان‌شناسی

مدرسه روان‌شناسی تخصصی روان‌بُنه

مدرسه روان‌شناسی ، سالانه آموزش های پیشرفته و حرفه ای را در اختیار هزاران روان‌شناس، مشاور، مددکار، روان‌پزشک قرار می دهد. اما مهم تر از آنچه که انجام می دهیم، چیزی است که به آن باور داریم.

درباره روان‌بُنه